ارزیابی زنجیره حرکتی: چرا برای درمان کمردرد به پاهای شما نگاه می‌کنیم؟

در بیومکانیک، بدن به عنوان مجموعه‌ای از مفاصل به هم پیوسته در نظر گرفته می‌شود که مانند حلقه‌های یک زنجیر بر یکدیگر تأثیر می‌گذارند. این مفهوم زنجیره حرکتی (Kinetic Chain) نام دارد. اختلال در پایین‌ترین حلقه (پا)، به ناچار باعث تغییر در حلقه‌های بالایی (زانو، لگن و ستون فقرات) می‌شود.

۱. پدیده چرخش داخلی (Internal Rotation Chain)

وقتی پای فرد دچار Overpronation (صافی کف پا یا چرخش مچ به داخل) است، یک واکنش زنجیره‌ای بیومکانیکی رخ می‌دهد:

• در پا: قوس طولی فرو می‌ریزد و استخوان تالوس به سمت داخل و پایین متمایل می‌شود.

• در زانو: استخوان درشت‌نی (Tibia) مجبور به چرخش داخلی می‌شود که فشار را بر منیسک داخلی افزایش می‌دهد.

• در لگن: این چرخش به استخوان ران (Femur) منتقل شده و باعث می‌شود لگن به سمت جلو متمایل شود (Anterior Pelvic Tilt).

• در کمر: با متمایل شدن لگن به جلو، گودی کمر (Lordosis) به طور جبرانی افزایش می‌یابد. این وضعیت باعث فشرده شدن دیسک‌ها و فشار مضاعف بر مفاصل فاست ستون فقرات می‌شود.

۲. نابرابری طول اندام (Limb Length Discrepancy - LLD)

یکی از مهم‌ترین ارزیابی‌های ما در زنجیره حرکتی، بررسی اختلاف قد پاهاست.

• تفاوت ساختاری: استخوان یک پا کوتاه‌تر است.

• تفاوت عملکردی: ناشی از انحرافات مچ پا یا لگن (یک پا به دلیل صافی کف پا پایین‌تر قرار می‌گیرد).

• تأثیر بر کمر: حتی ۵ میلی‌متر اختلاف طول، باعث کج شدن لگن (Pelvic Obliquity) می‌شود. ستون فقرات برای صاف نگه داشتن سر، ناچار به ایجاد انحراف جانبی می‌شود که نتیجه آن اسکولیوز جبرانی و دردهای شدید در یک سمت کمر است.

۳. جذب شوک و انتقال نیرو (Shock Absorption)

پا وظیفه دارد نیروهای ناشی از برخورد با زمین را جذب کند. اگر پا بیش از حد سفت باشد (High Arch / Pes Cavus)، این نیروها جذب نشده و به صورت مستقیم به مفاصل بالاتر منتقل می‌شوند. در این حالت، دیسک‌های کمر به عنوان "کمک‌فنر" نهایی تحت فشار قرار می‌گیرند که منجر به فتق دیسک یا دردهای سیاتیکی می‌گردد.

فرآیند ارزیابی زنجیره حرکتی در کلینیک

ما در فرآیند تشخیص، از تست‌های زیر برای بررسی این ارتباط استفاده می‌کنیم:

1. ارزیابی خط شاقول (Plumb Line Analysis): بررسی راستای بدن از نمای جانبی و پشتی برای دیدن انحرافات لگن و ستون فقرات.

2. تست اسکات دوطرفه (Overhead Squat Assessment): مشاهده حرکات جبرانی در مچ پا و کمر حین نشستن.

3. پدوبارومتری دینامیک: بررسی اینکه در لحظه برخورد پاشنه، نیرو با چه شتابی به سمت ستون فقرات منتقل می‌شود.

"کمردرد شما شاید ریشه در زمین داشته باشد!" اگر علی‌رغم درمان‌های فیزیوتراپی و دارویی، کمردرد شما همچنان بازمی‌گردد، زمان آن رسیده که فونداسیون بدن خود را بررسی کنید. کفی‌های طبی تخصصی ما با اصلاح زاویه مچ پا و تراز کردن لگن، فشار را از روی مهره‌های کمر برداشته و توازن را به زنجیره حرکتی شما باز می‌گردانند.